Als groenteboer sta ik elke dag met mijn handen in de aarde — figuurlijk dan, want de telers doen het echte werk. Maar ik weet wel precies wat ik verkoop. En steeds vaker krijg ik vragen van klanten: waar komt dit vandaan, zit er iets op gespoten, wat betekent dat stickertje? Goede vragen. Vragen die je als klant gewoon mag stellen. Laat me je meenemen in hoe dat allemaal werkt.
Wat staat er eigenlijk op dat etiket?
Je kent het wel. Je pakt een zakje sperziebonen en er staat een sticker op met een vlag, een code en een gewicht. Maar wat zegt dat nou écht? Meer dan je denkt, eigenlijk. De herkomst van verse groenten moet in Nederland verplicht vermeld worden. Dat is geen keuze van de verkoper, dat is gewoon de wet.
Groenten die hier op de markt komen, moeten traceerbaar zijn. Dat betekent dat ik als handelaar moet weten waar mijn producten vandaan komen en dat ook moet kunnen aantonen. Klinkt bureaucratisch, maar het is gewoon goed voor jou als koper. Je weet wat je koopt.
Bij mij staat het er altijd op. Nederland, België, Spanje — afhankelijk van het seizoen. En als ik het niet weet, verkoop ik het niet. Zo simpel is dat.
Seizoen en herkomst gaan hand in hand
Nu we het er toch over hebben: herkomst en seizoen zijn eigenlijk niet los van elkaar te zien. Als ik in de zomer Nederlandse tomaten verkoop, is dat logisch. Die groeien hier gewoon. Maar als ik in januari tomaten heb, komen die ergens anders vandaan. Dat is geen probleem, maar je mag het weten.
Ik merk dat mensen steeds bewuster kiezen. Vorige week vroeg een mevrouw me of de courgettes van dichtbij kwamen. Ze wilde liever iets uit de regio, ook al was het wat duurder. Dat snap ik volledig. En ik kon haar gelukkig vertellen dat ik die week een krat had van een teler uit de Betuwe. Ze was blij, ik was blij.
Dat is precies waarom ik transparant probeer te zijn:
- Ik vermeld altijd het land van herkomst
- Bij Nederlandse producten noem ik de regio als ik die weet
- Als iets biologisch is, staat dat er ook bij — met het juiste keurmerk
Biologisch, geïntegreerd of gewoon gangbaar?
Dit is een onderwerp waar ik regelmatig vragen over krijg. Wat is het verschil tussen biologisch en gewoon? En wat betekent ‘geïntegreerde teelt’ nou eigenlijk?
Biologisch is het meest bekende begrip. Geen synthetische bestrijdingsmiddelen, geen kunstmest, meer ruimte voor natuur. Er zijn strenge regels voor en telers moeten gecertificeerd zijn. Dat certificaat is niet niks — het kost tijd en geld om dat te krijgen en te houden.
Geïntegreerde teelt zit er een beetje tussenin. Telers proberen zo weinig mogelijk middelen te gebruiken en kiezen voor natuurlijke oplossingen waar dat kan. Niet alles is biologisch, maar het is ook niet zomaar gangbaar. Veel kleine Nederlandse telers werken zo, ook al hebben ze niet het officiële biologische keurmerk.
En dan is er gewone gangbare teelt. Dat klinkt minder mooi, maar het betekent niet automatisch dat er van alles op gespoten is. Er gelden gewoon andere regels. Welke dat zijn en hoe het toezicht werkt, kun je trouwens nalezen via de informatie van de Rijksoverheid over voedselveiligheid en landbouwregelgeving — handig als je het echt goed wilt begrijpen.
Hoe herken je kwaliteit zonder etiket?
Goed, we zijn het eens: etiketten zijn handig. Maar eerlijk gezegd leer je na een tijdje ook gewoon kijken. Ik heb dat in de loop der jaren opgebouwd, maar ik geef je een paar handige tips mee.
Neem prei. Goede prei heeft strakke, stevige bladeren. Geen gele randjes, geen slappe kop. De wortels mogen wat aarde hebben — dat is juist een goed teken, want het betekent dat ze niet te lang geleden geoogst zijn. Prei die er spierwit en perfect uitziet, is misschien wat te lang behandeld.
Of neem paprika. Een stevige paprika klinkt hol als je erop klopt. Zacht? Dan is hij al wat ouder. Glanzende schil, strakke steel — dat is wat je wilt. En ruik eraan. Serieus, doe het maar gewoon. Een rijpe paprika ruikt naar paprika.
Een paar vuistregels die ik altijd meegeef:
- Kies groenten die zwaar zijn voor hun grootte — dat betekent veel vocht en versheid
- Vermijd producten met zachte plekken of bruine randen
- Bladgroenten mogen nooit slap zijn; ze moeten knappen als je ze buigt
- Wortels en knollen mogen best wat aarde hebben — dat beschermt ze
Eerlijke prijs, eerlijke handel
Dan het onderwerp dat ik ook niet wil overslaan: de prijs. Want eerlijk is eerlijk — groenten zijn soms duur. En dan hoor ik weleens: “Bij de supermarkt is het goedkoper.” Dat klopt. Maar laat me uitleggen waarom dat zo is, en wat je daarvoor terugkrijgt.
Grote supermarkten kopen in enorme hoeveelheden. Ze kunnen daardoor scherp onderhandelen met telers. Soms zo scherp dat de teler er nauwelijks iets aan verdient. Dat is geen geheim — het is een bekend probleem in de agrarische sector. Kleine telers die aan mij leveren, krijgen een eerlijke prijs. Niet de laagste, maar een prijs waarvoor ze ook morgen nog kunnen werken.
Dat zie je terug in mijn prijzen. Ik ben niet de goedkoopste. Maar wat je bij mij koopt, is vers geplukt of geoogst, behandeld door mensen die er trots op zijn, en verkocht door iemand die je precies kan vertellen wat het is. Dat heeft waarde.
En ik wil ook eerlijk zijn: niet alles bij mij is duurder. Seizoensgroenten in het seizoen zijn bij mij vaak scherp geprijsd, juist omdat het aanbod groot is. Een krat courgettes in de zomer, een berg pompoen in de herfst — dan hoef je echt niet veel te betalen voor topkwaliteit.
Wat doe je thuis met al die groenten?
Ik vind het leuk om te verkopen, maar ik vind het nóg leuker als mensen er thuis iets moois mee maken. Dus laat me afsluiten met een paar praktische ideeën, want dat is uiteindelijk waar het om gaat.
Sperziebonen zijn nu op z’n best — als het seizoen klopt, tenminste. Blancheer ze kort, even in ijskoud water dompelen, en bak ze daarna met wat knoflook en een scheutje olijfolie. Simpel, snel, heerlijk. Geen saus nodig.
Paksoi is een groente die mensen soms laten liggen omdat ze er niet mee weten. Zonde. Snijd hem in grove stukken, roerbak hem op hoog vuur met gember en sojasaus — klaar in vijf minuten. De stelen blijven lekker knapperig, de blaadjes worden zacht. Dat contrast is precies goed.
En dan pompoen. Ik hoor mensen soms zeggen dat het te veel werk is. Maar als je hem gewoon in partjes snijdt, met schil en al in de oven gooit met wat olie en zout, is het echt niet ingewikkeld. Na een halfuur heb je iets waar je een week soep van kunt maken, of gewoon zo opeet.
Nog een paar ideeën voor als je niet weet wat je met je aankopen moet:
- Knolselderij: rauw raspen voor remoulade, of in blokjes voor een stevige wintersoep
- Venkel: dun snijden en rauw in een salade, of langzaam smoren met tomaat en olijven
- Rode biet: gekookt met geitenkaas, of rauw geraspt met appel en walnoot
- Savooiekool: ideaal voor stamppot, maar ook lekker als wrap voor een vulling van rijst en groente
Tot slot
Groenten kopen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Maar het helpt als je weet wat je koopt, waar het vandaan komt en hoe je het het beste kunt bewaren en bereiden. Dat is eigenlijk alles wat ik je wil meegeven.
Ik sta elke dag achter mijn kraam met dezelfde energie als tien jaar geleden. Omdat ik geloof in eerlijk voedsel, in eerlijke handel en in klanten die bewust kiezen. Stel me gerust je vragen — over herkomst, over bereiding, over wat er nu precies in het seizoen is. Ik vertel het je met alle plezier.
Tot de volgende keer.
