Heb je wel eens een oud wijnvat zien staan en gedacht: daar kan ik iets leuks mee? Dat gevoel klopt. Wijnvaten zijn stevige, mooie bakken die prima dienst doen als minimoestuin. En het mooie is: je geeft iets nieuws leven aan iets wat anders weggegooid zou worden.
Waarom een wijnvat zo goed werkt voor groenten
Een wijnvat is gemaakt van eikenhout. Dat hout is dik, stevig en houdt vocht goed vast. Precies wat je wilt als je groenten wil kweken. De wanden isoleren ook, waardoor de wortels in de zomer niet te snel uitdrogen en in het vroege voorjaar sneller opwarmen dan in een gewone pot.
Wat ook helpt is de diepte. Een half wijnvat heeft al snel dertig tot veertig centimeter diepte. Dat is genoeg voor wortels, courgettes, tomaten en zelfs een kleine aardappeloogst. Vorige week had ik een krat courgettes die ik zelf had geteeld in zo’n vat, en de opbrengst verraste me. Dikke, stevige courgettes, gewoon op het terras.
Eikenhout verrot langzamer dan de meeste andere houtsoorten. Een vat gaat bij goed onderhoud makkelijk tien jaar mee als plantenbak. Je hoeft er weinig aan te doen: een paar gaten boren in de bodem voor de afwatering, en je bent klaar om te beginnen.
Wat kun je er allemaal in kweken
De vraag is niet wat er níét in kan, maar wat jij graag op je bord wil. Tomaten doen het geweldig in een wijnvat. Ze houden van warmte en de donkere houten wand absorbeert de zon. Zet het vat op een zonnige plek, geef ze een stok om tegenaan te groeien, en je hebt halverwege de zomer meer tomaten dan je op kunt.
Sla is ook een prima keuze. Je kunt in een vat makkelijk drie of vier soorten door elkaar planten. Pluk steeds de buitenste bladeren en de plant blijft doorgroeien. Zo heb je weken achter elkaar verse sla zonder nieuwe zaadjes te hoeven kopen.
Andere groenten die goed werken:
- Courgette: vraagt ruimte maar geeft veel terug
- Radijs: snel klaar, ideaal als tussenplanting
- Sperziebonen: klimmen graag omhoog langs een touwtje
- Peterselie en bieslook: handig om altijd bij de hand te hebben
- Aardappelen: plant ze diep en gooi er tussentijds wat extra grond over
- Paprika: houdt van de warmte die het hout vasthoudt
- Spinazie: vroeg in het seizoen, als het vat snel opwarmt
De combinatie van groenten in één vat werkt ook. Tomaat met basilicum is een klassieker. De basilicum houdt bepaalde insecten op afstand en jij hebt altijd verse kruiden bij je tomatensalade.
Hoe je een wijnvat klaar maakt voor de moestuin
Eerst het praktische werk. Boor vijf tot acht gaten in de bodem, elk zo’n twee centimeter in doorsnee. Zonder die gaten staat het water op en rotten de wortels weg. Leg daarna een laag van vijf centimeter potscherven of grint op de bodem. Dat houdt de gaten vrij en zorgt voor een goede doorstroming.
Dan de vulling. Gebruik geen gewone tuinaarde uit de tuin, want die wordt in een bak te compact. Meng potgrond met wat compost en eventueel een handjevol perliet of zand voor luchtigheid. Vul het vat tot vijf centimeter onder de rand. Zo voorkom je dat de grond bij het gieten over de rand spoelt.
Als het vat op een terras of balkon staat, zet het dan op wieltjes of op een paar stenen. Zo kan het water goed weg en kun je het vat makkelijk draaien naar de zon. Een plantenbak wijnvat op wieltjes is ook makkelijker schoon te maken aan het einde van het seizoen.
Aan het einde van het groeiseizoen verwijder je de oude planten en roer je de grond goed om. Voeg wat compost toe en laat het vat de winter over staan. In het vroege voorjaar is de grond dan al klaar voor een nieuwe ronde.
Veelgestelde vragen over groenteteelt in wijnvaten
Moet ik het hout behandelen van binnen?
Dat hoeft niet. Wijnvaten zijn van nature geïmpregneerd met de resten van de wijn die er eerder in heeft gezeten. Die tannines in het hout beschermen het van binnenuit. Sommige mensen smeren de binnenkant in met lijnolie voor extra bescherming, maar dat is niet noodzakelijk. Wat je wel moet doen, is zorgen dat het vat nooit volledig uitdroogt. Kurkdroog hout krimpt en gaat scheuren.
Hoeveel zon heeft een wijnvat met groenten nodig?
De meeste groentesoorten willen zes tot acht uur directe zon per dag. Tomaten, paprika’s en courgettes horen bij die groep. Sla en spinazie kunnen het met minder, vier uur is voor hen al genoeg. Het voordeel van een vat op wieltjes is dat je het kunt verplaatsen als de zon van plek verandert in de loop van het seizoen. In de zomer staat de zon anders dan in mei, dus even draaien of schuiven maakt een groot verschil.
Hoe lang gaat een houten wijnvat mee als plantenbak?
Bij goed gebruik en een beetje onderhoud gaat een eiken wijnvat tien tot vijftien jaar mee. Het hout verrot niet snel, zeker niet als je het boven de grond houdt en voor goede afwatering zorgt. Aan het einde van elk seizoen kun je de buitenkant behandelen met een kleurloze houtbeschermer. Dat houdt het hout soepel en voorkomt dat het door vrieskou gaat scheuren. Sommige vaten zijn gemaakt van goedkoper hout en gaan korter mee, dus let bij de aanschaf op de kwaliteit van het materiaal.