Mensen vragen me het steeds vaker: “Marco, waar komt dit vandaan?” En terecht. Je wil weten wat je eet, waar het gegroeid is en of er van alles op gespoten is. Ik snap dat volledig. Zelf ben ik ook niet van gisteren. Daarom leg ik je vandaag uit hoe het zit met herkomst, etiketten en de regels rondom vers voedsel. Want er is meer geregeld dan je denkt — en dat is goed nieuws.
Herkomst is geen reclamepraatje
Als ik een krat tomaten neerzet met het bordje “Hollandse tomaten”, dan meen ik dat ook. Geen fratsen. Maar niet iedereen op de markt is even nauwkeurig, en dat weet jij ook wel. Herkomstaanduidingen zijn in Nederland verplicht voor veel verse groenten en fruit. Dat is geen keuze van de handelaar, dat is gewoon de wet.
Voor groenten geldt dat de producerende regio of het land van herkomst duidelijk zichtbaar moet zijn. Staat er niks bij? Dan klopt er iets niet. Je mag er gewoon naar vragen. En als de marktkoopman of de supermarkt het antwoord schuldig blijft, is dat een teken om verder te kijken.
Bij mij staat het er altijd bij. Niet omdat het moet, maar omdat ik er trots op ben. Nederlandse courgettes, Belgische witlof, af en toe iets uit Spanje in de winter — ik ben eerlijk over wat ik heb en waar het vandaan komt.
Wat betekent biologisch eigenlijk?
Dit is een vraag die ik minstens drie keer per week krijg. En ik geef je eerlijk antwoord: biologisch is een officieel keurmerk, geen marketingterm die iedereen zomaar mag gebruiken. Er zitten regels aan vast. Strenge regels.
Biologische groenten zijn geteeld zonder synthetische bestrijdingsmiddelen en kunstmest. De bodem krijgt de tijd om te herstellen. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk vraagt het veel meer geduld en kennis van de teler. En ja, dat kost meer. Daarom is biologisch ook iets duurder. Dat is geen oplichting, dat is eerlijke prijs voor eerlijk werk.
Maar — en dit zeg ik erbij — niet-biologische groenten zijn ook niet automatisch slecht. Een Nederlandse boer die zijn gewassen met verstand behandelt en de regels volgt, levert ook prima groenten. De informatie van de Rijksoverheid over wat er wel en niet toegestaan is bij de teelt van groenten, is openbaar en helder: de Rijksoverheid legt precies uit welke stoffen zijn toegestaan en hoe het toezicht geregeld is. Handig als je zelf de diepte in wil.
Mijn advies: vraag je groenteboer gewoon hoe het zit. Een eerlijk antwoord is meer waard dan een mooi stickertje.
Seizoensgroenten: de slimste keuze
Nu we het toch over eerlijkheid hebben — laten we het ook over seizoenen hebben. Want dit is iets wat echt verschil maakt, voor je portemonnee én voor de smaak.
Een tomaat in juli is een heel ander ding dan een tomaat in januari. In de zomer heeft-ie de zon gehad, de warmte, de tijd. Dan smaakt hij naar tomaat. In januari komt hij uit een verwarmde kas of van ver weg, en dan proef je dat. Niet erg, soms heb je gewoon een tomaat nodig, maar weet wat je koopt.
Wat is er nu goed?
- Prei: altijd betrouwbaar, lekker in een stamppot of soep
- Knolselderij: onderschat, maar wat een smaak als je hem roostert
- Spruiten: ja echt, geef ze een kans — even aangebakken met spek en ze zijn heerlijk
- Rode biet: rauw raspen, gekookt serveren, of gewoon zo uit de hand — allemaal prima
- Winterpeen: zoet, stevig, goedkoop en goed voor je
Dit zijn de groenten die nu op z’n best zijn. Neem ze. Je betaalt er minder voor en ze smaken beter dan iets wat van ver moet komen.
Hoe lees je een etiket goed?
Even terug naar die regels, want dit stuk vinden veel mensen lastig. Op verpakte groenten staat tegenwoordig van alles. Houdbaarheidsdatum, herkomst, gewicht, soms een streepjescode met allerlei informatie. Wat moet je er nou mee?
Ten eerste: het land van herkomst. Dat heb ik al gehad, maar het blijft het belangrijkste. Staat er “Klasse I” of “Klasse II”? Dat zegt iets over de maatsortering en het uiterlijk, niet over de smaak. Een klasse II-wortel kan net zo lekker zijn als een klasse I — hij is alleen iets knoesteriger van vorm. Bij mij verkoop ik soms bewust klasse II, want gooien we die dan weg? Nee toch.
Ten tweede: de houdbaarheidsdatum. Bij verse groenten staat er vaak “tenminste houdbaar tot” of “te gebruiken tot”. Dat eerste is een advies, dat tweede is een grens. Maar gebruik ook gewoon je neus en je ogen. Een slappe courgette die nog twee dagen geldig is, is minder waard dan een strakke die al een dag verlopen is. Vertrouw je zintuigen.
En ten derde: als er niks op staat, vraag het gewoon. Dat geldt zeker op de markt. Wij staan er elke dag voor je. Vragen is gratis en eerlijk antwoord ook.
Zo haal je het meeste uit je groenten thuis
Goed, je hebt de goede groenten gekocht, je weet waar ze vandaan komen en je hebt het etiket gelezen. Dan nu het leukste deel: thuis aan de slag.
Een paar dingen die ik zelf altijd doe:
Bewaar groenten slim. Niet alles hoort in de koelkast. Tomaten worden waterig en smaakloos van de kou — laat ze op het aanrecht liggen. Aardappelen en uien wil je donker en droog bewaren, niet in de koelkast. Bladgroenten zoals spinazie of andijvie? Die mogen wel koud, maar eet ze snel op.
Gebruik de schil. Bij biologische of goed gewassen groenten gooi ik de schil er niet altijd af. Wortelschil, courgetteschil, bietenschil — dat zit vol smaak en voedingsstoffen. Even goed boenen onder de kraan en klaar.
Kook niet te lang. Dit is misschien wel de grootste fout die mensen maken. Groenten die te lang koken worden zacht, grijs en smaakloos. Sperziebonen wil je knapperig. Broccoli wil je groen. Vijf minuten in kokend water, dan door met koud water afspoelen zodat het gaarproces stopt. Zo simpel is het.
Rooster meer. Heb je nog wat over? Snij het in stukken, gooi het op een bakplaat met wat olie en zout, en zet het in een hete oven. Knolselderij, pastinaak, biet, spruitjes — alles wordt lekkerder van roosteren. Het karameliseert een beetje en de smaak wordt dieper. Dat is geen kookkunde, dat is gewoon natuur.
Maak soep van de rest. Lelijke stukjes, schillen van goed gewassen groenten, de harde stelen van broccoli — gooi het niet weg. Zet het op met water, een ui, wat zout en een laurierblad. Na een uur heb je een bouillon waar je weer iets nieuws mee kunt. Zo verspil je niks en haal je het meeste uit wat je gekocht hebt.
Tot slot
Groenten kopen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Maar een beetje kennis helpt wel. Weet waar je groenten vandaan komen. Vraag ernaar als het niet duidelijk is. Kies voor het seizoen, want dat is altijd de slimste en lekkerste keuze. En thuis: houd het simpel, kook niet te lang en gebruik alles wat je hebt.
Ik sta elke dag achter mijn kraam met groenten die ik zelf zou meenemen naar huis. Niet meer, niet minder. En als je een vraag hebt — over herkomst, over bewaren, over hoe je die knolselderij nu eigenlijk moet schillen — stel hem gerust. Dat is precies waarom ik hier sta.
Tot de volgende keer, bij de groenten.
